فرش دستباف را نباید به هر قالیشویی سپرد، چون الیاف طبیعی و رنگ های آن با فرش ماشینی تفاوت اساسی دارند. شستشوی درست فرش دستباف چهار شرط دارد: آزمایش ثبات رنگ پیش از هر کاری، شوینده ملایم با اسیدیته کنترل شده، فشار و دور کمتر دستگاه، و خشک شدن تدریجی با دمای پایین تر.
اگر قالیشویی این چهار مورد را رعایت نکند، محتمل ترین اتفاق این است که رنگ تیره فرش روی زمینه روشن بنشیند — آسیبی که تقریبا همیشه برگشت ناپذیر است.
ساده ترین راه سنجش: بپرسید «برای فرش دستباف آزمایش ثبات رنگ انجام می دهید و فشار دستگاه را کم می کنید؟» اگر جواب مبهم بود یا گفتند فرقی نمی کند، فرشتان را جای دیگری ببرید.
چرا فرش دستباف فرق دارد
الیاف طبیعی است
فرش دستباف از پشم و گاهی ابریشم بافته می شود. این الیاف برخلاف اکریلیک و پلی استر، ساختار پروتئینی دارند و در برابر مواد قلیایی قوی خشک و شکننده می شوند.
مواد شویینده ای که روی فرش ماشینی هیچ مشکلی ایجاد نمی کنند، می توانند براقیت طبیعی پشم را از بین ببرند و الیاف را از داخل ضعیف کنند.
رنگ ها اغلب گیاهی یا نیمه طبیعی اند
این زیبایی فرش دستباف است و همزمان نقطه ضعفش. رنگ های گیاهی ثبات کمتری نسبت به رنگ های صنعتی دارند و در تماس با آب و شوینده ممکن است پس بدهند.
در فرش های قدیمی تر، این ریسک بیشتر است چون رنگ ها با گذشت زمان بخشی از ثبات اولیه شان را از دست می دهند.
بافت با گذشت زمان ضعیف تر می شود
در فرش دستباف قدیمی، تار و پود در طول سال ها کشش کمتری پیدا کرده اند. فرشی که سی سال پیش بدون مشکل شسته می شد، امروز ممکن است با همان روش آسیب ببیند.
چهار مرحله ای که فرش دستباف را از ماشینی جدا می کند
یک: آزمایش ثبات رنگ
روی گوشه ای از فرش که در نگاه عادی دیده نمی شود، تست انجام می شود تا مشخص شود رنگ در تماس با آب و شوینده پس می دهد یا نه.
این مهم ترین مرحله است. اگر انجام نشود و رنگ ناپایدار باشد، رنگ تیره روی زمینه روشن می نشیند و فرش عملا از ارزش می افتد.
دو: شوینده متناسب با الیاف
شوینده ملایم با اسیدیته کنترل شده، متناسب با ساختار پشم. برای فرش ابریشم، حتی از این هم ملایم تر.
سه: فشار و دور کمتر دستگاه
برس های دستگاه با فشار کمتر تنظیم می شوند تا به تار و پود ضعیف تر فشار نیاید. سرعت سانتریفیوژ هم پایین تر است.
چهار: خشک شدن تدریجی
با دمای پایین تر و در زمان طولانی تر. حرارت زیاد، الیاف طبیعی را می سوزاند و فرش را سفت می کند.
به همین دلیل زمان تحویل فرش دستباف معمولا بیشتر از فرش ماشینی است. اگر جایی قول داد فرش دستباف را در همان زمان فرش ماشینی تحویل می دهد، احتمالا یکی از این مراحل را انجام نمی دهد.
جدول مقایسه
| مرحله | فرش ماشینی | فرش دستباف |
|---|---|---|
| آزمایش ثبات رنگ | در موارد خاص | همیشه، پیش از هر کاری |
| نوع شوینده | استاندارد | ملایم با اسیدیته کنترل شده |
| فشار و دور دستگاه | معمولی | کمتر |
| دمای خشک کردن | معمول | پایین تر و تدریجی تر |
| زمان تحویل | حدود ۴۸ ساعت | معمولا بیشتر |
اشتباهاتی که نباید مرتکب شوید
فرش دستباف را در خانه نشویید. بدون گردگیری، آبکشی کامل و خشک کردن کنترل شده، احتمال آسیب بسیار بالاست.
از مواد خانگی برای لکه استفاده نکنید. سرکه، جوش شیرین و مواد مشابه روی رنگ های گیاهی می توانند مشکلی بزرگ تر از خود لکه ایجاد کنند.
فرش آسیب دیده را اول نشویید. اگر پارگی یا شیرازه باز دارد، اول باید رفوگری شود بعد شستشو. شستشو روی بافت آسیب دیده، آسیب را بزرگ تر می کند.
نگویید «فرش معمولی است». هنگام تماس حتما اعلام کنید فرشتان دستباف است، تا از همان ابتدا در مسیر درست قرار بگیرد نه اینکه وسط کار متوجه شوند.
فرش دستباف را زیاد نشویید. هر دوازده تا هجده ماه یک بار در شرایط عادی کافی است. شستشوی بیش از حد لازم به الیاف فشار می آورد.
نگهداری فرش دستباف بین دو شستشو
آفتاب مستقیم را جدی بگیرید. رنگ های گیاهی حساس ترند. سالی یک بار جهت فرش را صد و هشتاد درجه بچرخانید تا اثر آفتاب یکنواخت پخش شود.
رطوبت خطر خاموش است. الیاف پشمی رطوبت جذب می کنند. اگر فرش در تماس با دیوار مرطوب باشد، از پشت پوسیده می شود. هر چند ماه گوشه فرش را بلند کنید و پشتش را نگاه کنید.
مراقب بید باشید. فرش پشمی که لوله شده و در انباری مانده، در معرض بید است. اگر می خواهید فرش را انبار کنید، اول کاملا تمیز و خشک باشد.
موقع جارو، حواستان به ریشه ها باشد. جاروبرقی با برس دوار اگر روی ریشه ها کشیده شود، آن ها را می کِشد و به مرور از جا در می آورد.
جمع بندی
فرش دستباف سرمایه است، نه وسیله مصرفی. یک بار شستشوی اشتباه می تواند ارزشی را که سال ها حفظ شده از بین ببرد.
قبل از سپردن، دو سوال بپرسید و بر اساس جوابشان تصمیم بگیرید: آزمایش ثبات رنگ انجام می دهید؟ و فشار دستگاه را برای دستباف کم می کنید؟
برای مشاوره یا ثبت سفارش با شماره ۰۲۱۵۶۱۲۱۱۵۵ تماس بگیرید.
